بيان كرده است كه انسان در باطن نيز بحسب فعليات متنوّع است . تنوع ظاهر ناشى از تنوع باطن مىباشد و منشأ جميع تنوعات تجليات متنوّعهء حق است باعتبار تعدّد أسماء و صفات . در اشراق حاديعشر بيان نموده است كه كدام جسم از أجسام در آخرت با ارواح مجرده محشور ميشوند و چه جسمي محشور نميشود . مؤلف بيان كرده است آن جسمي كه بالذات محل تصرف نفوس است و بمنزلهء ظل و تبع صرف روح است ، از روح جدا نميشود و با نفس محشور مىشود نه آن جسمي كه بمنزلهء مادة و محل ظهور و تجلى عرضى روح است ؛ جسم محشور با روح با اين حواسّ موجود در اين نشأه ديده نميشود و مدرك واقع نميگردد . اجسام آخرت را با حاسّه‌يى مشابه آن‌ها بايد ديد و درك نمود لوجود السنخيه بين المدرك و المدرك و اتحاد العاقل و المعقول و الحاس بالمحسوس . ديده‌يى خواهم كه باشد شه‌شناس * تا شناسد شاه را در هرلباس مشهد خامس [ در نبوّات و ولايات است ] مشهد خامس كتاب شواهد ملا صدرا در نبوّات و ولايات است . . . اين مشهد مشتمل بر دو شاهد و هرشاهدى مشتمل بر اشراقاتى است .

--> - مراتب و درجات مردم در قيامت اختلاف دارد برخى أهل جنت اجسامند و نهايت سير آنها عالم برزخ است و جمعى از اين مقام تجاوز نموده به مقام جنت عقلانى نتيجة و نمرهء أفكار صحيحه و توغل در معارف الهيه و نتيجهء اتيان باعمال خالصه قربة إلى اللّه و برخى از خواص قدم بجنت صفات الهيه كه نتيجهء فناء در وجود ميرسند و برخى أهل جنت ذاتند كه خواجهء عالم فرمود : أبيت عند ربى . . .